Nhiều người tới chùa đúng giờ cơm nhưng đứng ngoài nhìn vào vì không biết mình có được vào không.
Nếp mỗi nơi mỗi khác nên giờ giấc cụ thể phải hỏi tại chỗ, nhưng cách vận hành chung thì gần giống nhau.
Bữa cơm chùa là gì
Là bữa ăn chung trong khuôn viên chùa. Dành cho người tới lễ.
Thường là cơm chay. Đó là nếp của nhà chùa.
Do người trong chùa và người công quả nấu. Không phải hàng quán.
Không tính tiền theo món. Khác hẳn quán ăn.
Có nơi đặt thùng để người ăn tuỳ tâm góp. Không bắt buộc.
Có nơi không nhận gì cả. Tuỳ nếp từng chùa.
Món đơn giản. Cơm, canh, rau, đậu.
Không có thực đơn chọn món. Ăn phần chung.
Không phục vụ tận bàn. Tự lấy tự dọn.
Số lượng có hạn. Nấu theo dự tính.
Đông quá thì có thể hết. Đi sớm hơn.
Không phải chùa nào cũng có. Hỏi trước.
Không phải ngày nào cũng mở. Nhất là ngày thường.
Hiểu đúng thì đây là bữa ăn chung của nhà chùa chứ không phải một dịch vụ, và cách cư xử nên theo đúng tinh thần đó. Không phải hàng quán.
Cách hỏi và cách xin
Hỏi người phụ trách nhà ăn. Không hỏi người qua đường.
Hỏi giờ cơm ngay khi tới chùa. Đừng chờ tới lúc đói.
Hỏi bằng câu ngắn và lịch sự. Xin hỏi nhà ăn mấy giờ dọn cơm.
Nói rõ nhà mình bao nhiêu người. Để họ tính phần.
Báo trước nếu đi đoàn đông. Rất nên.
Gọi điện trước nếu có số chính thức. Chắc hơn.
Không tự vào khu bếp. Chờ hướng dẫn.
Không tự lấy đồ khi chưa tới giờ. Chờ dọn xong.
Nghe theo người sắp xếp. Họ biết cách.
Không đòi thêm món. Có gì ăn nấy.
Không chê món. Điều tối kỵ.
Cảm ơn người phục vụ. Việc nhỏ mà nên làm.
Nếu hết phần thì vui vẻ ra ngoài ăn. Không nài.
Hỏi sớm và hỏi đúng người là cách gọn nhất, và nếu hết phần thì cứ ra quán ngoài chứ đừng làm khó người phục vụ. Hỏi sớm, đừng nài.
Xếp hàng và lấy phần
Xếp hàng theo thứ tự. Không chen.
Nhường người lớn tuổi. Nếp chung.
Nhường người có con nhỏ. Cũng vậy.
Giữ trật tự trong hàng. Không nói to.
Rửa tay trước khi ăn. Tìm chỗ rửa từ trước.
Lấy khay và chén theo hướng dẫn. Mỗi nơi bố trí khác nhau.
Lấy vừa đủ phần mình ăn. Nguyên tắc quan trọng nhất.
Thiếu thì quay lại lấy thêm. Hơn là lấy dư rồi bỏ.
Không lấy phần cho người chưa tới. Trừ khi được phép.
Không lựa chọn trong khay chung. Lấy phần trên cùng.
Dùng muỗng chung đúng cách. Không dùng muỗng của mình.
Bưng khay cẩn thận. Đông người dễ va.
Tìm chỗ ngồi còn trống. Không giữ chỗ nhiều.
Lấy vừa đủ là quy tắc lớn nhất ở nhà ăn chùa, vì đồ ăn là công sức của người nấu và người góp. Lấy vừa đủ.
Ăn trong nhà ăn
Ngồi ngay ngắn. Không gác chân.
Ăn trong yên lặng. Nếp của nhiều chùa.
Nói nhỏ nếu cần trao đổi. Không trò chuyện rôm rả.
Không mở loa điện thoại. Không nghe nhạc.
Không gọi điện trong nhà ăn. Ra ngoài nếu cần.
Không chụp ảnh người đang ăn. Riêng tư của họ.
Ăn hết phần đã lấy. Quan trọng.
Không bỏ thừa. Điều nhà chùa nhắc nhiều nhất.
Ăn với tốc độ vừa phải. Không vội quá.
Nhắc trẻ nhỏ ngồi yên. Người lớn ngồi cạnh.
Trẻ ăn không hết thì lấy ít lại. Chia từ phần người lớn.
Không mang đồ ăn ngoài vào. Nhất là đồ mặn.
Không mang đồ ăn ra ngoài. Trừ khi được phép.
Ăn hết phần mình lấy là cách cảm ơn thiết thực nhất với người đã nấu bữa cơm đó. Ăn hết là cảm ơn.
Dọn dẹp sau khi ăn
Tự bưng khay đi dọn. Không để người khác dọn hộ.
Gom chén đũa gọn trên khay. Dễ cho người rửa.
Đổ phần thừa vào đúng chỗ. Hỏi nếu không rõ.
Để khay vào đúng nơi quy định. Nhìn người trước làm.
Lau chỗ ngồi nếu có vương. Nhường chỗ sạch cho người sau.
Xếp ghế lại ngay ngắn. Việc nhỏ.
Rửa tay sau khi ăn. Đúng chỗ.
Hỏi xem có cần phụ gì không. Nếu còn thời gian.
Phụ rửa chén là cách góp công. Nhiều người vẫn làm.
Phụ lau bàn cũng được. Không cần làm gì to tát.
Không làm ồn khi dọn. Còn người đang ăn.
Ra ngoài nhẹ nhàng. Nhường lối cho người vào.
Không tụ tập trước cửa nhà ăn. Chắn lối.
Dọn khay của mình rồi hỏi xem có phụ được gì không là phần kết đẹp của một bữa cơm chùa. Dọn rồi hỏi phụ.
Lỗi hay gặp
Tới muộn rồi trách hết phần. Nên hỏi giờ từ sớm.
Không hỏi trước khi vào. Lúng túng.
Tự vào khu bếp. Không nên.
Lấy dư rồi bỏ thừa. Lỗi nặng nhất ở đây.
Lựa chọn trong khay chung. Mất vệ sinh và không đẹp.
Chê món ăn. Rất không nên.
Đòi thêm món. Đây không phải quán.
Nói chuyện to trong nhà ăn. Ảnh hưởng người khác.
Mở loa điện thoại. Cùng lý do.
Chụp ảnh người đang ăn. Riêng tư.
Mang đồ mặn vào. Sai nếp.
Để khay lại cho người khác dọn. Tự dọn là đúng.
Đưa tiền cho người phục vụ. Nếu có thùng góp thì bỏ vào đó.
Ba việc gói gọn mọi thứ: hỏi trước, lấy vừa đủ, và tự dọn khay của mình. Hỏi, lấy đủ, tự dọn.
